پژوهش نیوز  

•         تعریف مدارس پژوهش محور

به مدارسی اطلاق می شود که به عنوان الگوی مدارس پیشرو امکان  آماده سازی عوامل اداری و آموزشی و نیز نیروهای کسر ساعت موظف را برای اجرای طرح های پژوهشی (اولویت پژوهشی،اقدام پژوهی، تولید مقالات پژوهشی و تدریس دوره های مرتبط با پژوهش در مدارس) را فراهم می سازد . اینگونه مدارس با جذب معلمان کسر ساعت موظف ضمن توانمند سازی این منابع انسانی آن ها را برای نقش آفرینی در دو عرصه آموزش معلمان و آموزش دانش آموزان در حوزه های پژوهشی آماده می سازند.

اهداف

1-تربیت زمینه ی پژوهشگری در بین معلمان در راستای بند هفت راهکار 11 سند تحول با ارایه الگوی مدرسه پژوهش محور و تربیت پژوهشگر بومی ومدرس مدرسه ای.

2-توجه به نیرو های صف برای توسعه فرهنگ پژوهش وتعمیق نگرش پژوهشی در بین فرهنگیان.

3- ممانعت از آموزشهای پراکنده و ناقص و فاقد نظارت کافی در ادارات و مدارس

4-تجمیع ، سامان دهی و آماده سازی  نیروهای کسر ساعت موظف علاقه مند به فعالیت پژوهش

5- تولید اندیشه های پژوهشی و ایجاد اتاق فکر به منظور شناسایی مساله در آموزش وپرورش و انجام طرح پژوهشی برای یافتن پاسخ علمی و اجرای کاربست نتایج یافته های پژوهشی ( برگزاری نمایشگاه دستاوردهای پژوهشی با هدف )

6- آموزش دانش آموزان مستعد در امر پژوهش به منظور آموزش شاگرد به شاگرد

7- ایجاد نشاط و نوآفرینی با تشکیل کار گروه ها و انجمن های پژوهشی(فرهنگیان و دانش آموزان)

لزوم ایجاد مدارس پژوهش محور

•         تغییرات اجتناب ناپذیر در مهارتهای زندگی و شغلی والزام یادگیری وهمسوئی با روندهای جدید برای زندگی وکار دردنیای مبتنی بر دولت الکترونیکی و چشم انداز نظام جمهوری اسلامی و سند تحول بنیادین نظام آموزشی کشور و لزوم همسویی فرایند تربیت با آن  و با توجه به اینکه 20 درصد از سند تحول بنیادین آموزش و پرورش به موضوع پژوهش و روحیه پژوهش محوری اختصاص دارد که با اجرای این سند ورود مدارس به حوزه پژوهش برای آموزش و پرورش به عنوان یک تکلیف ضروری به نظر می رسد .

    ( راهکار 7-11و 1-23)

هدف گذاری سند تحول بنیادین آموزش و پرورش ، تربیت دانش آموزان خلاق و متفکراست. و در هدف گذاری های کلان نیز در کنار پژوهش استفاده از فناوری مورد تأکید می باشد .

که در این راستا انواع مدارس هوشمند می تواند راهبردی باشد برای ایجاد مدارس پژوهش محور. ( ضرورت اجرای طرح پیشنهادی پژوهشی در این خصوص )

پیشینه مدارس پژوهش محور

•         در سال 1389 مدیر کل امور پژوهش وزارت علوم، برنامه ریزی برای پژوهش محور کردن مدارس آموزش را از ابتدای مهد کودک تا پایان کارشناسی دانشگاه ها از برنامه های وزارت علوم در آن سال دانستند.

•         از مجموع کل کتاب درسی دوره متوسطه اول 15 کتاب ( تاریخ ، جغرافیا، تعلیمات اجتماعی، علوم تجربی و فارسی) در سه پایه تحصیلی نمای پژوهش گرا گرفتند.

•         در سال 91، یکصد و پنجاه و چهار مدرسه دوره های تحصیلی مختلف در استان زنجان پژوهش محور شده است. پیش بینی می شود در سال جاری 200 مدرسه پژوهش محور شود.

اینجا دو جامعه هدف داریم :

•         الف) فرهنگیان

با برگزاری دوره های آموزش معلمان ارزیابی کیفی آموزش ، مهارتهای ایجاد انگیزه ، برنامه به روزآوری مداوم ، دانش و مهارتها ایجاد می شود .

•         دوره کارگاهی اقدام پژوهی : به معنی حل مشکلات موردی با دانش آموزان توسط معلم است که مازندران در این حوزه طی سالهای اخیر رتبه برتر معلم پژوهی را داشته است .

•         دوره کارگاهی روش تحقیق

•         دوره کارگاهی حل مسأله و ...

•         فعالیت های فرهنگیان منجر به اقدامات ذیل می گردد:

•         1-انجام الویت پژوهشی بصورت موظف

•         2- انجام اقدام پژوهی یا برنامه معلم پژوهنده

•         3- تربیت مدرس مدرسه ای (برنامه های پنج گانه توانمندسازی پژوهشی)

•         4- استفاده از فضای مجازی به منظور گسترش فرهنگ پژوهش 

•         ب)دانش آموزان

•         1- کار عملی وخلاقانه

•         2- انجام پژوهش دانش آموزی

•         3- تربیت مدرس دانش آموز برای اجرای شیوه آموزش شاگرد به شاگرد از مدرسه ای به مدرسه دیگر

•         یکی از مشکلات جدی بخش آموزشی کشور، آموزش نتیجه محور یا مبتنی بر حافظه است . در این روش یادگیری مبتنی بر گفتن ، شنیدن و حفظ کردن است . این رویکرد غیرفعال مهم ترین مانع یادگیری و خلاقیت است بنابراین لازم است روش مناسب جایگزین این نوع یادگیری گردد .

•         یادگیری فرایند درونی است نه چیزی که در فراگیران تحصیل شود ، دانش آموزان خود ، ایده هایشان را با شواهدی که برآمده از فعالیت های فیزیکی و ذهنی شان است مقایسه می کنند و آن ها را در صورت ناسازگاری با شواهد تغییر می دهند یا گسترده تر و مستدل می کنند .

یادگیری پژوهش محور (Inquiry – based learning )

یکی از الگوهای فعال و فرایند محور آموزش است که بر پایه  سؤالهای چالش برانگیز و موقعیت های مهم استوار است و به دانش آموز فرصت داده می شود تا طراحی و تصمیم گیری نموده و مسئله را حل نماید .

دراین شیوه علاوه بر شنیدن ، مؤلفه های مهمی همچون مشاهده ، پرسش ، تفکر ، کاوشگری ، آزمایش و ..... مورد توجه است.

هدف تدریس پژوهش محور

•         هدف اصلی این رویکرد این است که معلم بتواند ساختارهای ذهنی فعلی دانش آموزان را بشناسد و برای تغییر آن ها برنامه ریزی کند .

•         ارتقای مهارت و بهبود دیدگاه معلمان در زمینه فرایند یاددهی یادگیری به روش  پژوهش محور

•         افزایش نشاط و طربناکی فضای تعلیم وتربیت

•         ایجاد زمینه برای خودراهبری دریادگیری

•         درک اهداف

•         یادگیری همیارانه و توانایی خود ارزیابی فردی و گروهی در معلم و دانش آموز

•         افزایش قدرت نگرش علمی و دستیابی به سطوح بالای حیطه شناختی

•         تقویت توانائی تفسیر و قضاوت در دانش آموزان

تقویت مهارتهای زیراز دستاوردهای آموزش پژوهش محوراست :

•         مشاهده و پرسشگری

•         جستجوی اطلاعات در کتاب و سایر منابع

•         طراحی آزمایش و تحقیق

•         استفاده از وسایل وابزار مناسب جهت گردآوری اطلاعات

•         تفسیر وتحلیل داده ها ، مقایسه ، توضیح و پیش بینی موقعیت ها

•         تبادل نتایج ، همکاری و تعامل با دیگران

چرخه یادگیری پژوهش محور

1- اتصال (connect/ enage) : هدف اصلی این گام برانگیختن دانش آموزان و ایجاد زمینه مناسب برای بیان و دفاع مستدل از ایده هایشان است .

2- فعال سازی (active/explore) : مهم ترین هدف این گام که آمیزه ای از فعالیت های ذهنی و فیزیکی است ، برنامه ریزی واجرای یک تحقیق گروهی است .

•         راستی آزمائی fair testing

•         تشخیص و طبقه بندی

•         الگویابی (یافتن همبستگی ها )

•         مدل سازی

•         3- ارایه (demonstrate/explain): در این نام که توصیف هم نام گرفته ، مهم ترین کار گفت و گوی استدلالی (بازتابی) و تبادل تجارب و افکارات معلم فرصتی فراهم می کند که گروه ها نتایجی را که به دست آورده اند در یک گفت و گوی کلاسی به سندهای گوناگون در معرض قضاوت دیگران قرار دهند .

•         4- استحکام (consolidate/extend) : این گام گسترش هم نامیده می شود . دانش آموزان در این مرحله به تعمیم آموخته ها یشان در موقعیت های تازه ، ایده هایشان را بزرگتر می کنند .

•         5- ارزشیابی (assessment/evalvate) : معلم با جمع آوری اطلاعات و جمع بندی و تجزیه و تحلیل آن ها در مقامی مراحل آموزش می تواند از وقوع اشکال های احتمال در حین فرایند یادگیری با خبر شود و به موقع برای رفع آن ها دخالت کند .